Nhân xơ tử cung: Khi nào cần điều trị, khi nào “sống chung an toàn”?

Chào quý chị em! Trong quá trình thăm khám Phụ khoa hàng ngày, “Nhân xơ tử cung” là một trong những cụm từ khiến bệnh nhân của tôi hoang mang nhất. Trong đa số các tình huống chẩn đoán dựa vào hình ảnh siêu âm phụ khoa hoặc bụng tổng quát với các kết luận: “Nhân xơ tử cung; Đa nhân xơ tử cung; U xơ tử cung; U xơ cơ tử cung,…”.

Tên theo y văn thường gọi thống  nhất cho các tình trạng trên là U xơ cơ tử cung (Leiomyoma) – hay trước đây thường gọi là U xơ tử cung (phác đồ Bệnh viện Từ Dũ – 2022). Bởi lẽ khi có xuất hiện từ ‘U’ trong chẩn đoán thường làm bệnh nhân nghĩ ngợi đến những vấn đề ác tính hơn.

Dưới góc nhìn Y học, tôi muốn chia sẻ rõ hơn để chị em hiểu: “U xơ cơ tử cung là khối u lành tính không rõ nguyên nhân do sự phát triển quá mức của sợi cơ trơn và mô liên kết ở tử cung” – theo phác đồ Bệnh viện Từ dũ 2022. Vì vậy chúng ta hoàn toàn có chiến lược “ứng xử” nhẹ nhàng với chúng. Tôi xin phép dùng thuật ngữ Nhân xơ tử cung để nói đến tình trạng này trong bài viết.

1. Nhân xơ tử cung – Đa số tình cờ phát hiện

Nhân xơ tử cung là khối u lành tính phổ biến nhất ở phụ nữ. Tỷ lệ lưu hành của chúng ở phụ nữ thường được ghi nhận là từ 10 đến 20%, nhưng có thể lên tới 70 đến 80% trong các nghiên cứu siêu âm.

Thêm một ít thông tin thú vị đối với sự phát triển của nhân xơ tử cung, chủng tộc và độ tuổi là những yếu tố đáng chú ý. Chúng hiếm gặp ở tuổi vị thành niên, nhưng tỷ lệ này tăng dần theo tuổi trong những năm sinh sản. Trong một nghiên cứu, tỷ lệ mắc tích lũy đến năm 50 tuổi là gần 70% ở phụ nữ da trắng và hơn 80% ở phụ nữ Mỹ gốc Phi. Tuy nhiên, khi bước vào giai đoạn mãn kinh giảm tỷ lệ mắc mới (theo tài liệu Williams Gynecology, 4^th edition)

2. Các triệu chứng cần khám ngay (red flags)

Dù đa số nhân xơ là “người lạ vô hại”, nhưng có khoảng 25-30% trường hợp gây ra triệu chứng cần can thiệp:

• Rối loạn kinh nguyệt: Rong kinh, cường kinh gây thiếu máu, da xanh xao, mệt mỏi kéo dài.
• Đau vùng chậu: Cảm giác nặng nề, đau âm ỉ bụng dưới.
• Triệu chứng chèn ép: Tiểu nhiều lần, tiểu đêm (do chèn ép bàng quang) hoặc táo bón mãn tính (do chèn ép trực tràng).
• Ảnh hưởng sinh sản: Khó thụ thai hoặc sảy thai liên tiếp do nhân xơ chèn ép vào buồng tử cung hay ảnh hưởng đến sự làm tổ, phát triển của thai hay ngôi thai bất thường.
• Ngoài ra bệnh nhân có thể sốt vì khối nhân xơ hoại tử, nhiễm trùng.

3. Khi nào bác sĩ sẽ can thiệp điều trị nhân xơ tử cung?

Nguyên tắc của điều trị nhân xơ tử cung là: Không điều trị dựa trên kích thước, mà điều trị dựa trên triệu chứng.

Chúng ta sẽ cân nhắc can thiệp khi:

• Khối u gây biến chứng rõ rệt (thiếu máu do rong kinh, đau dữ dội).
• Khối u có kích thước quá lớn, gây triệu chứng chèn ép lên các cơ quan lân cận.
• Khối u là nguyên nhân trực tiếp gây hiếm muộn hoặc sảy thai.
• Khối u tăng kích thước ở thời kỳ mãn kinh.

Các phương pháp: Ưu tiên các giải pháp nội khoa- tức điều trị bằng dùng thuốc để kiểm soát các triệu chứng làm bệnh nhân khó chịu hay ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Chỉ định phẫu thuật và phương pháp phẫu thuật (cách mổ) để giải quyết khối nhân xơ tử cung là các chỉ định rất cá nhân hóa cho từng trường hợp cụ thể.

Và có một sự thật là tỉ lệ tái phát sau mổ bóc nhân xơ tử cung tương đối cao. Theo các nghiên cứu y văn, tỉ lệ tái phát ở mức khoảng 27% đối với trường hợp nhân xơ đơn độc, và có thể lên tới 59% – 74% nếu bệnh nhân có đa nhân xơ. Do đó, chỉ định phẫu thuật luôn là các chỉ định rất cá nhân hóa cho từng trường hợp.

4. Chúng ta sẽ làm gì khi tình cờ phát hiện nhân xơ tử cung

Nếu không có các triệu chứng nêu trên, việc tái khám phụ khoa định kỳ nhằm theo dõi kích thước khối u sau 6-12 tháng là phù hợp đối với phụ nữ ở độ tuổi sinh sản; và 3-6 tháng/lần với phụ nữ ở độ tuổi mãn kinh.

Quý chị em nhớ giữ sổ khám phụ khoa định kỳ hay kết quả siêu âm, và nhớ mang theo khi tái khám để bác sĩ tiện theo dõi nhé.

Lời kết

Đừng để một khối nhân xơ trở thành gánh nặng tâm lý. Nếu bạn đang cầm trên tay kết quả chẩn đoán nhân xơ và lo lắng về hướng xử trí, hãy giữ bình tĩnh. Mỗi cơ địa là khác nhau, và tôi sẽ cùng bạn đánh giá để đưa ra hướng điều trị nhẹ nhàng, phù hợp nhất. Đừng ngần ngại liên hệ bác sĩ của mình để được tôi tư vấn trực tiếp nhé!

📚 TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bệnh viện Từ Dũ (2022). Phác đồ điều trị Sản Phụ khoa: U xơ cơ tử cung (Leiomyoma).
2. Hoffman, B. L., et al. (2020). Williams Gynecology (4th ed.). McGraw-Hill Education. (Chương 9: Benign Uterine Pathology).
3. Agrawal V., et al. Management of uterine fibroid. Journal of Research in Medical and Dental Science. (Dữ liệu về tỉ lệ tái phát 27% đối với nhân xơ đơn độc).
4. Hanafi, M. (2005). Predictors of leiomyoma recurrence after myomectomy. Obstetrics & Gynecology, 105(4), 877-881.